-
V I D O L A R:
Ուրբաթ, 10 Մարտ 2017 Գերմանիոյ Հայոց թեմի առաջնորդ Գարեգին Արքեպիսկոպոս Պէքճեան Շիշլիի գերեզմանատունը այցելեց: Nubar Güzeldevletyan
Գերմանիոյ Առաջնորդ Տ. Գարեգին Արք. Պեքճեան Շիշլի գերեզմանատան մէջ Sona Menteşe
-
TÜRKİYE ERMENİLERİ'NİN,
SANCILI PATRİK SEÇİM SÜRECİ
SANCILI PATRİK SEÇİM SÜRECİ
İstanbul Ermeni Patrikhanesi’nin Ruhani Kurul Başkanı Episkopos Sahak Maşalyan’ın 13 Şubat’ta makamından istifa ettiğini açıklaması, Türkiye’deki Ermeni topluluğu içerisinde zaten var olan yeni patrik seçimi tartışmasının daha da alevlenmesine sebep olmuştur. Dışarıdan bakıldığında karmaşık görünen bu tartışmanın anlaşılabilmesi için, meselenin kökenine inilmesi gerekmektedir.
Türkiye Ermenileri Patriği Mesrob Mutafyan’ın 2008 yılından bu yana hastalığı sebebiyle görevini yerine getirememesinden dolayı, Türkiye’deki Ermeni topluluğunda yeni patriğin nasıl seçileceğine dair hâlâ devam etmekte olan ciddi bir anlaşmazlık ortaya çıkmıştır. Bu süreç içerisinde bir nevi ara formül olarak Başepiskopos Aram Ateşyan,2010 yılında Patrik Genel Vekili olarak göreve getirilimiştir. Kasım 2016’da ise İstanbul Ermeni Patrikhanesi Ruhaniler Genel Meclisi toplanarak Mesrob Mutafyan'ı emekli etmeye karar vermiş ve patrik seçimi düzenleyeceğini açıklamıştır. Ancak bu karara rağmen Ermeni topluluğu içerisindeki tartışmalar dinmeyerek devam etmiştir. Bu aşamada tartışmaların iki temel odağı vardır:
1) Aram Ateşyan’ın Patrik Genel Vekili olarak yeni bir patrik seçilene kadar görevine devam etmesi ,Patrik Seçim tarihini çeşitli bahanelerle ertelemesi ve toplumun bazı kesimlerince, Patrik Genel Vekilliği makamının İstanbul Ermeni Patrikhanesi örf ve adetlerine uygun olmadığını savunularak bu makamın feshedilmesini istenmesi.
Patrik Genel Vekili kendisine emanet edilen görevitam olarak yerine getirememiş,Patrik seçimine hazırlık yapmamış, çeşitli nedenlerle seçim tarihini geçiştirmeye çalışmış,tutarsızlığıyla güven kaybetmiş,toplumu germiş ve kaygılandırmiş,sürtüşmelere neden olmuştur. Ayrıca“örf ve âdete aykırı” itirazının ötesinde, Ateşyan’a duyulan güvenin sarsılması ,onun tavrından duyulan rahatsızlık, ona yönelik sert eleştirler doğurmüştur.
2) Patrik seçimi için Türkiye Cumhuriyeti devletinden izin alınması. Aram Ateşyan, patrik seçimi yapılabilmesi için Devletten seçim tarihi konusunda izin alınması gerektiğini savunmaktadır. Ancak Patrikhane ve Ermeni topluluğu içerisindeki bir kesim ise Devletten izin alınmasına gerek olmadığını, sadece Devlete tarih konusunda bildirimde bulunulması gerektiğini savunmaktadır.
Bu tartışmalar devam ederken patrik seçimlerine aday olarak katılacağına dair ismi geçen İstanbul Ermeni Patrikhanesi’nin Ruhani Kurul Başkanı Episkopos Sahak Maşalyan,13 Şubat’ta yayınladığı bir mektupla makamından istifa ettiğini ve patrik adayı olmayacağını açıklamıştır. Çok sert bir dille kaleme aldığı mektubunda Maşalyan patrik seçimi meselenin hâlâ sonuçlanamamış olmasından dolayı hem Ateşyan’ı, hem Patrikhaneyi hem de Ermeni topluluğunu ağır bir şekilde suçlamış ve patrik seçimi meselesi yüzünden Patrikhane ve Ermeni topluluğunun içinde bulunduğu durumdan rahatsız olduğunu ,artık bu duruma tahammül edemeyeceğini ifade etmiştir. Maşalyan’ın çıkışı ve istifası, toplumun bazı bir taraftan geç olmasına rağmen '' Beklenen'', ''Haklı'' ve ''Mertçe'' bir davranış olarak karşılansa da, diğer bir taraftan ise de istifa edişini, istifa ediş şeklini ve kullandığı sert dil ve sözleri ,bana göre bir ruhaniye uygun değildir.
Aynı zamanda Patrik adaylarından bir olan Ruhani Kurul Başkanı Episkopos Maşalyan’ın istifa ettiğini açıklaması,toplumda sarsıntı yaratmişve patrik seçimi ile ilgili tartışmayı daha da alevlendirmiş ise de, sert çıkıştan 3 gün sonra 16 Şubat 2017 tarihinde ,alelacele hazırlanmış ve meşru olmayan usulsüz bir protokola imza atması haklı çıkışına gölge düşürmüş , ona olan güveni zedelemiştir.
Ermeni basını takip edilecek olursa, patrik seçiminin artık ruhani bir mesele olmaktan çıkıp, ağır suçlamaların ,eleştirlerin yapıldığı, sütüşmelerin yaşandığı ,kavgaya varan tartışmaların çıktığı bir mücadeleye ve bir güç çekişmesine dönüştüğü görülmektedir.
Tüm bunlara ilaveten, Patrik seçimi tartışmasına kaos dönmemesi, sorunun ,kadim Ermeni Kilisesine zarar vermemesi ve soruna çözüm arama bağlamında ,Ana Taht Eçmiadzin Ermeni Katolikosluğu’nun ruhani lideri Karekin 2. Türkiye Ermeniler Patrikliğinin 2 Başepiskoposları ve 1 Eriskoposlarını Katolikosluğa ''İstişare Toplantısı'' na davet etmiştir. İstanbul'da alelacele hazırlanıp imzalan protokolünün usulsüz olduğunu iddia eden Katolikos Karekin 2.'nin riyasetinde yapılan 2 günlük toplantı sonunda ''Dağ fare doğurdu misali kararlar çıktı:Şöyle ki:
1) 15 Mart 2017 günü ''Patriklik Kaymakamlığı''(Değabah) seçimi yapılacak.
2) Aynı tarihte ,''Patrik Genel Vekili'' istifa edecek.
3) Patrik Kaymakamı (Değabah) 10 gün içinde Müteşebbis Heyeti kuracak ve Patrik Seçim hazırlıkları başlanılacak:
Türkiye Ermeni Patrikliginin Osmanlı döneminde Ruhani Meclisinin yanında Cismani Meclisi vardı.Cumhuriyet döneminde Cismani Meclisi devlet tarafından kaldırıldı,yerine,önce ''Merkezi İdare Heyeti'' ne müsade edildi, uzun bir süre görev yapan bu heyetin görevine son verildi,daha sonraları Danışma Heyeti kurulmasına müsade edildi,sonra bu kurul da kaldırıldı,uzun bir süre Patriklik özel danışmanlariyla durum idare edilmeye çalışıldı, Hacaduryan ve Kalustyan patrikler,kendi yetenek ve kabiliyetlerini, dirayetlerini ,güçlü inisiyatiflerini kullanarak toplumumuzu sarsmadan yönettiler. Bugün Hacaduryan ve Kalustyan gibi din adamımiz,önderimiz yok.Günümüzde artık,Patriklik yönetimi bir kişinin insiyatifine bırakılmamalı,en azından ''Patrik Denetleme Kurulu'' kurulması için ısrarla talep edilmeli,buna ek olarak ''Patrik Secim Yönetmenliği'' hazırlanmalı,çünkü Türkiye Ermeni Patrikligin ne tüzüğü ne de bir yönetmenliği var.Aksi halde bugünkü sorunlar ilelebet devam eder.
Türkiye Ermenileri Patriği Mesrob Mutafyan’ın 2008 yılından bu yana hastalığı sebebiyle görevini yerine getirememesinden dolayı, Türkiye’deki Ermeni topluluğunda yeni patriğin nasıl seçileceğine dair hâlâ devam etmekte olan ciddi bir anlaşmazlık ortaya çıkmıştır. Bu süreç içerisinde bir nevi ara formül olarak Başepiskopos Aram Ateşyan,2010 yılında Patrik Genel Vekili olarak göreve getirilimiştir. Kasım 2016’da ise İstanbul Ermeni Patrikhanesi Ruhaniler Genel Meclisi toplanarak Mesrob Mutafyan'ı emekli etmeye karar vermiş ve patrik seçimi düzenleyeceğini açıklamıştır. Ancak bu karara rağmen Ermeni topluluğu içerisindeki tartışmalar dinmeyerek devam etmiştir. Bu aşamada tartışmaların iki temel odağı vardır:
1) Aram Ateşyan’ın Patrik Genel Vekili olarak yeni bir patrik seçilene kadar görevine devam etmesi ,Patrik Seçim tarihini çeşitli bahanelerle ertelemesi ve toplumun bazı kesimlerince, Patrik Genel Vekilliği makamının İstanbul Ermeni Patrikhanesi örf ve adetlerine uygun olmadığını savunularak bu makamın feshedilmesini istenmesi.
Patrik Genel Vekili kendisine emanet edilen görevitam olarak yerine getirememiş,Patrik seçimine hazırlık yapmamış, çeşitli nedenlerle seçim tarihini geçiştirmeye çalışmış,tutarsızlığıyla güven kaybetmiş,toplumu germiş ve kaygılandırmiş,sürtüşmelere neden olmuştur. Ayrıca“örf ve âdete aykırı” itirazının ötesinde, Ateşyan’a duyulan güvenin sarsılması ,onun tavrından duyulan rahatsızlık, ona yönelik sert eleştirler doğurmüştur.
2) Patrik seçimi için Türkiye Cumhuriyeti devletinden izin alınması. Aram Ateşyan, patrik seçimi yapılabilmesi için Devletten seçim tarihi konusunda izin alınması gerektiğini savunmaktadır. Ancak Patrikhane ve Ermeni topluluğu içerisindeki bir kesim ise Devletten izin alınmasına gerek olmadığını, sadece Devlete tarih konusunda bildirimde bulunulması gerektiğini savunmaktadır.
Bu tartışmalar devam ederken patrik seçimlerine aday olarak katılacağına dair ismi geçen İstanbul Ermeni Patrikhanesi’nin Ruhani Kurul Başkanı Episkopos Sahak Maşalyan,13 Şubat’ta yayınladığı bir mektupla makamından istifa ettiğini ve patrik adayı olmayacağını açıklamıştır. Çok sert bir dille kaleme aldığı mektubunda Maşalyan patrik seçimi meselenin hâlâ sonuçlanamamış olmasından dolayı hem Ateşyan’ı, hem Patrikhaneyi hem de Ermeni topluluğunu ağır bir şekilde suçlamış ve patrik seçimi meselesi yüzünden Patrikhane ve Ermeni topluluğunun içinde bulunduğu durumdan rahatsız olduğunu ,artık bu duruma tahammül edemeyeceğini ifade etmiştir. Maşalyan’ın çıkışı ve istifası, toplumun bazı bir taraftan geç olmasına rağmen '' Beklenen'', ''Haklı'' ve ''Mertçe'' bir davranış olarak karşılansa da, diğer bir taraftan ise de istifa edişini, istifa ediş şeklini ve kullandığı sert dil ve sözleri ,bana göre bir ruhaniye uygun değildir.
Aynı zamanda Patrik adaylarından bir olan Ruhani Kurul Başkanı Episkopos Maşalyan’ın istifa ettiğini açıklaması,toplumda sarsıntı yaratmişve patrik seçimi ile ilgili tartışmayı daha da alevlendirmiş ise de, sert çıkıştan 3 gün sonra 16 Şubat 2017 tarihinde ,alelacele hazırlanmış ve meşru olmayan usulsüz bir protokola imza atması haklı çıkışına gölge düşürmüş , ona olan güveni zedelemiştir.
Ermeni basını takip edilecek olursa, patrik seçiminin artık ruhani bir mesele olmaktan çıkıp, ağır suçlamaların ,eleştirlerin yapıldığı, sütüşmelerin yaşandığı ,kavgaya varan tartışmaların çıktığı bir mücadeleye ve bir güç çekişmesine dönüştüğü görülmektedir.
Tüm bunlara ilaveten, Patrik seçimi tartışmasına kaos dönmemesi, sorunun ,kadim Ermeni Kilisesine zarar vermemesi ve soruna çözüm arama bağlamında ,Ana Taht Eçmiadzin Ermeni Katolikosluğu’nun ruhani lideri Karekin 2. Türkiye Ermeniler Patrikliğinin 2 Başepiskoposları ve 1 Eriskoposlarını Katolikosluğa ''İstişare Toplantısı'' na davet etmiştir. İstanbul'da alelacele hazırlanıp imzalan protokolünün usulsüz olduğunu iddia eden Katolikos Karekin 2.'nin riyasetinde yapılan 2 günlük toplantı sonunda ''Dağ fare doğurdu misali kararlar çıktı:Şöyle ki:
1) 15 Mart 2017 günü ''Patriklik Kaymakamlığı''(Değabah) seçimi yapılacak.
2) Aynı tarihte ,''Patrik Genel Vekili'' istifa edecek.
3) Patrik Kaymakamı (Değabah) 10 gün içinde Müteşebbis Heyeti kuracak ve Patrik Seçim hazırlıkları başlanılacak:
Türkiye Ermeni Patrikliginin Osmanlı döneminde Ruhani Meclisinin yanında Cismani Meclisi vardı.Cumhuriyet döneminde Cismani Meclisi devlet tarafından kaldırıldı,yerine,önce ''Merkezi İdare Heyeti'' ne müsade edildi, uzun bir süre görev yapan bu heyetin görevine son verildi,daha sonraları Danışma Heyeti kurulmasına müsade edildi,sonra bu kurul da kaldırıldı,uzun bir süre Patriklik özel danışmanlariyla durum idare edilmeye çalışıldı, Hacaduryan ve Kalustyan patrikler,kendi yetenek ve kabiliyetlerini, dirayetlerini ,güçlü inisiyatiflerini kullanarak toplumumuzu sarsmadan yönettiler. Bugün Hacaduryan ve Kalustyan gibi din adamımiz,önderimiz yok.Günümüzde artık,Patriklik yönetimi bir kişinin insiyatifine bırakılmamalı,en azından ''Patrik Denetleme Kurulu'' kurulması için ısrarla talep edilmeli,buna ek olarak ''Patrik Secim Yönetmenliği'' hazırlanmalı,çünkü Türkiye Ermeni Patrikligin ne tüzüğü ne de bir yönetmenliği var.Aksi halde bugünkü sorunlar ilelebet devam eder.
Dr.med.Sarkis Adam
4 Mart 2017
4 Mart 2017
Başepiskopos Karekin Bekçiyan Kimdir.
Vaftiz adıyla Dikran Bekçiyan, 21 Aralık 1942’de ,Ankaralı anneden keskin Madenli babadan İstanbul'da doğdu.
Dikran, ilk ve orta okulu İstanbul Pangaltı Mıhitaryan Ermeni Okulu’nda okudu. Din adamı olmak istediğinden, ailesinin de onayıyla ,o zaman adı Surp Haç Tıbrevank Ermeni Ruhban Okulu olan , Üsküdar’daki bugünkü adıyla Surp Haç Ermeni Lisesi’ne geçti.
1960 yılı Vartavar Yortusu’nda Patrik Karekin Haçaduryan tarafından Tıbir (Muganni) takdis edildi. Lise eğitimini 1962’de başarıyla tamamladı ve bir yandan Ruhban Okulu’nda yeni açılan teoloji(Inzayaran) bölümüne devam ederken bir yandan da İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyoloji ve Tarih bölümünde yüksek öğrenimine devam etti. Yüksek eğitimi esnasında, 1963’te, Patrik Şınork Kalustyan tarafından sargavaklık (Diakos) mertebesine yükseltildi. Bir yandan eğitimini sürdürürken,diğer bir yandan da lisede öğrencilik yıllarında yaptığı gibi okula Anadolu’dan gelen ve Ermenice bilmeyen öğrencilere Ermenice dersleri vermeye devam etti .
25 Temmuz 1965’te, Vartavar Yortusu’nda Surp Haç Tıbrevank Ermeni Ruhban Okulu kurucusu Patrik Karekin Haçaduryan’ın anısına, zamanın Türkiye Ermenileri Patriği Başepiskopos Şnork Kalustyan eliyile ,Karekin ismiyle okulun ilk ruhanisi olarak Apeğa (Ön rahip) takdis edildi. Sosyoloji ve Tarih bölümünde son sınıfa geçtiği yıl Tıbrevank’a gelen Alman dilbilimci Dr.Jungmann’dan Almanya’da birlikte çalışma teklifi aldı. Zamanın Türkiye Ermenileri Patriği Şınork Kalustyan, yüksek eğitimi tamamladıktan sonra Türkiye’ye dönmesi ve Tıbrevank’ta öğretmenlik ve müdürlük yapması koşuluyla Almanya’ya gitmesine izin verdi.
Öğrenci Bursu aldı ve Almanya Bonn Üniversitesine kabul edildi. Bir sene sonra da Bochum Üniversitesi’ne geçti. Pedagoji ve psikoloji eğitimi yaptı. Yüksek eğitimini 1970 yılında tamamladı ve Türkiye’ye döndü. 1970’te Patrik Şınork Kalustyan’ın elinden Vartabetlik (Rahiplik) asasını aldı. Bu arada Türkiye’de kanunlar değişti, artık din adamları okulda öğretmenlik ve müdürlük yapamıyordu. Bu nedenle hem Patrik Şınork Kalustyan’ın hem de Karekin Vartabet’in hayalleri yıkıldı.
1973’te Patrik’in izni ve Marsilya Ermeni Cemaati Yönetimi’nin davetiyle Marsilya’ya gitti. Orada, Surp Garabet Kilisesi rahipliği Karekin Vartabet’in ilk ruhani görevi oldu. 1976’da Marsilya Ermeni Cemaati’nin Merkezi Kilisesi olan Sırpotz Tarkmançatz’a atanarak 1991 Nisan ayına kadar orada hizmet etti. Karekin Vartabet merkezi kilisedeki ruhani hizmetinin yanı sıra, 1977’de Sırpotz Tarkmançatz Korosu’nun ve günlük okulların kurulmasına ve “Dialog“ adlı Hıristiyan radyosunda dini içerikli çocuklara yönelik programların hazırlanmasına da önderlik etti.
Bu dönemde aynı zamanda lise son sınıf öğrencilerine Ermenice dersi verdi.
Bu çalışmalarına paralel olarak ve genel talebi göz önünde bulundurarak bir Ermenice ve Fransızca “Kirk Antsanunneru“( Şahıs İsimleri Kitabı) “Livre Des Prenoms“ adlı ,şahıs isimleri sözlüğünü hazırladı. Kitap 1988 yılında Beyrut’ta basılarak yayımlandı. Bu dönemde ayrıca “Armenia“ adlı dergi için makaleler kaleme aldı.
1991 yılında Katolikos (Başpatrik) I. Vazken hazretleri Almanya’da yaşayan Ermenilerin artan nüfusunu göz önüne alarak Karekin Vartabet’e Almanya’da Ruhani Önderlik (Araçnortaran) kurma görevini verdi. Karekin Vartabet, Katolikos I. Vazken hazretlerinin 31 Ocak 1992 tarihli emriyle Almanya Ermenilerinin Ruhani Önderi ilan edildi. Kendi çalışmalarıyla hazırlanan Almanya Ruhani Önderlik tüzüğü 1994’te tamamlandı ve tüzük Katolikos I. Vazken tarafından 10 Ocak 1994’te onaylandı.
17 Mayıs 1992’de zamanın Türkiye Ermenileri Patriği Karekin Kazancıyan, Almanya’ya yaptığı özel bir ziyaret sırasında, eski öğrencilerinden olan Karekin Vartabet’e Dzayrakuyn Vartabet (Başrahiplik) unvanını verdi. Karekin Dz. Vartabet aynı sene 27 Eylül’de Surp Eçmiadzin’de, Katolikos I. Vazken hazretleri tarafından Episkopos takdis edildi.Zamanın Katolikos I. Karekin hazretleri, altı yıl sonra Almanya’yı ziyaret etti ve başarılı hizmetlerinden dolayı Karekin Episkoposu onurlandırarak, 28 Mart 1998 tarihli emriyle Başepiskoposluk mertebesine yükseltti.
Dikran, ilk ve orta okulu İstanbul Pangaltı Mıhitaryan Ermeni Okulu’nda okudu. Din adamı olmak istediğinden, ailesinin de onayıyla ,o zaman adı Surp Haç Tıbrevank Ermeni Ruhban Okulu olan , Üsküdar’daki bugünkü adıyla Surp Haç Ermeni Lisesi’ne geçti.
1960 yılı Vartavar Yortusu’nda Patrik Karekin Haçaduryan tarafından Tıbir (Muganni) takdis edildi. Lise eğitimini 1962’de başarıyla tamamladı ve bir yandan Ruhban Okulu’nda yeni açılan teoloji(Inzayaran) bölümüne devam ederken bir yandan da İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyoloji ve Tarih bölümünde yüksek öğrenimine devam etti. Yüksek eğitimi esnasında, 1963’te, Patrik Şınork Kalustyan tarafından sargavaklık (Diakos) mertebesine yükseltildi. Bir yandan eğitimini sürdürürken,diğer bir yandan da lisede öğrencilik yıllarında yaptığı gibi okula Anadolu’dan gelen ve Ermenice bilmeyen öğrencilere Ermenice dersleri vermeye devam etti .
25 Temmuz 1965’te, Vartavar Yortusu’nda Surp Haç Tıbrevank Ermeni Ruhban Okulu kurucusu Patrik Karekin Haçaduryan’ın anısına, zamanın Türkiye Ermenileri Patriği Başepiskopos Şnork Kalustyan eliyile ,Karekin ismiyle okulun ilk ruhanisi olarak Apeğa (Ön rahip) takdis edildi. Sosyoloji ve Tarih bölümünde son sınıfa geçtiği yıl Tıbrevank’a gelen Alman dilbilimci Dr.Jungmann’dan Almanya’da birlikte çalışma teklifi aldı. Zamanın Türkiye Ermenileri Patriği Şınork Kalustyan, yüksek eğitimi tamamladıktan sonra Türkiye’ye dönmesi ve Tıbrevank’ta öğretmenlik ve müdürlük yapması koşuluyla Almanya’ya gitmesine izin verdi.
Öğrenci Bursu aldı ve Almanya Bonn Üniversitesine kabul edildi. Bir sene sonra da Bochum Üniversitesi’ne geçti. Pedagoji ve psikoloji eğitimi yaptı. Yüksek eğitimini 1970 yılında tamamladı ve Türkiye’ye döndü. 1970’te Patrik Şınork Kalustyan’ın elinden Vartabetlik (Rahiplik) asasını aldı. Bu arada Türkiye’de kanunlar değişti, artık din adamları okulda öğretmenlik ve müdürlük yapamıyordu. Bu nedenle hem Patrik Şınork Kalustyan’ın hem de Karekin Vartabet’in hayalleri yıkıldı.
1973’te Patrik’in izni ve Marsilya Ermeni Cemaati Yönetimi’nin davetiyle Marsilya’ya gitti. Orada, Surp Garabet Kilisesi rahipliği Karekin Vartabet’in ilk ruhani görevi oldu. 1976’da Marsilya Ermeni Cemaati’nin Merkezi Kilisesi olan Sırpotz Tarkmançatz’a atanarak 1991 Nisan ayına kadar orada hizmet etti. Karekin Vartabet merkezi kilisedeki ruhani hizmetinin yanı sıra, 1977’de Sırpotz Tarkmançatz Korosu’nun ve günlük okulların kurulmasına ve “Dialog“ adlı Hıristiyan radyosunda dini içerikli çocuklara yönelik programların hazırlanmasına da önderlik etti.
Bu dönemde aynı zamanda lise son sınıf öğrencilerine Ermenice dersi verdi.
Bu çalışmalarına paralel olarak ve genel talebi göz önünde bulundurarak bir Ermenice ve Fransızca “Kirk Antsanunneru“( Şahıs İsimleri Kitabı) “Livre Des Prenoms“ adlı ,şahıs isimleri sözlüğünü hazırladı. Kitap 1988 yılında Beyrut’ta basılarak yayımlandı. Bu dönemde ayrıca “Armenia“ adlı dergi için makaleler kaleme aldı.
1991 yılında Katolikos (Başpatrik) I. Vazken hazretleri Almanya’da yaşayan Ermenilerin artan nüfusunu göz önüne alarak Karekin Vartabet’e Almanya’da Ruhani Önderlik (Araçnortaran) kurma görevini verdi. Karekin Vartabet, Katolikos I. Vazken hazretlerinin 31 Ocak 1992 tarihli emriyle Almanya Ermenilerinin Ruhani Önderi ilan edildi. Kendi çalışmalarıyla hazırlanan Almanya Ruhani Önderlik tüzüğü 1994’te tamamlandı ve tüzük Katolikos I. Vazken tarafından 10 Ocak 1994’te onaylandı.
17 Mayıs 1992’de zamanın Türkiye Ermenileri Patriği Karekin Kazancıyan, Almanya’ya yaptığı özel bir ziyaret sırasında, eski öğrencilerinden olan Karekin Vartabet’e Dzayrakuyn Vartabet (Başrahiplik) unvanını verdi. Karekin Dz. Vartabet aynı sene 27 Eylül’de Surp Eçmiadzin’de, Katolikos I. Vazken hazretleri tarafından Episkopos takdis edildi.Zamanın Katolikos I. Karekin hazretleri, altı yıl sonra Almanya’yı ziyaret etti ve başarılı hizmetlerinden dolayı Karekin Episkoposu onurlandırarak, 28 Mart 1998 tarihli emriyle Başepiskoposluk mertebesine yükseltti.
Almanya’da Dini Önder atanmasından başlayarak 2000 senesine kadar, 15Kilise Cemiyeti kuran Karekin Başepiskopos, göreve getirilişinde sadece 2 olan ruhani sayısını 7’ye yükseltti, tıbirler ve sargavaklar takdis etti. Ayrıca Der Hayazad Kahana Mardikyan’ı kahana (papaz), bu gün Şam’da görev yapan Episkopos Armaş Nalbandyan’ı da apeğa (önrahip) ve vartabet (rahip) takdis etti.
Karekin Başepiskopos, Ruhani Önderlik sekretaryasını gerekli personel ile donatıp giderlerin karşılanabilmesi için kaynaklar buldu. Hem Ruhani Önderlik hem de ona bağlı cemaatlerin kalıcı gelir getiren gayrimenkuller edinmelerini sağladı. Kiliseler arası ilişkileri geliştirerek Almanya Ermeni Kilisesi’ni Almanya’daki Hıristiyan Kiliseler Birliği’ne (ACK) üye yaptı. Bu kuruluşa ve onun çeşitli şubelerine göreve uygun kişiler atadı.
Ermenice ve Türkçe dışında çok iyi derecede Almanca ve iyi derecede Fransızca bilen Karekin Başepiskopos, Kemal Yalçın’ın son yıllarda çok ses getiren “Seninle Güler Yüreğim” ve “Sarı Gelin” kitaplarını Ermeniceye tercüme etti. Son üç dört yıldır üzerinde çalıştığı geniş kapsamlı Almanca-Türkçe ve Ermenice sözlüğün yakın bir zamanda yayımlanması bekleniyor. Tüm bu çalışmaların yanı sıra dini ve kültürel içerikli birçok kitapçık ve broşür yayımladı. Ruhani Önderlik’in faaliyetlerinin geniş bir kitleye tanıtılması amacıyla aktüel faaliyetleri düzenli bir şekilde rapor halinde yayımlayan bir ekip kurdu.
Karekin Başepiskopos, dünya görüşünü şöyle açıklıyor: “İdealimdeki dünya, hep dinî inançlarımdan kaynaklanıyor. İnancıma göre, Allah sevgidir. İnsanlara sevgi ile yaklaşmayı doğru buldum. Kendi dünyamı sevgi üzerine kurdum. İnsan sevgisi benim için sevgilerin en yücesidir. İnsanlara hep önyargısız yaklaştım. Kariyer için, şan şöhret için din adamı olunmaz. Din adamı kendini insanlara hizmete adayandır.''
Karekin Başepiskopos, Ruhani Önderlik sekretaryasını gerekli personel ile donatıp giderlerin karşılanabilmesi için kaynaklar buldu. Hem Ruhani Önderlik hem de ona bağlı cemaatlerin kalıcı gelir getiren gayrimenkuller edinmelerini sağladı. Kiliseler arası ilişkileri geliştirerek Almanya Ermeni Kilisesi’ni Almanya’daki Hıristiyan Kiliseler Birliği’ne (ACK) üye yaptı. Bu kuruluşa ve onun çeşitli şubelerine göreve uygun kişiler atadı.
Ermenice ve Türkçe dışında çok iyi derecede Almanca ve iyi derecede Fransızca bilen Karekin Başepiskopos, Kemal Yalçın’ın son yıllarda çok ses getiren “Seninle Güler Yüreğim” ve “Sarı Gelin” kitaplarını Ermeniceye tercüme etti. Son üç dört yıldır üzerinde çalıştığı geniş kapsamlı Almanca-Türkçe ve Ermenice sözlüğün yakın bir zamanda yayımlanması bekleniyor. Tüm bu çalışmaların yanı sıra dini ve kültürel içerikli birçok kitapçık ve broşür yayımladı. Ruhani Önderlik’in faaliyetlerinin geniş bir kitleye tanıtılması amacıyla aktüel faaliyetleri düzenli bir şekilde rapor halinde yayımlayan bir ekip kurdu.
Karekin Başepiskopos, dünya görüşünü şöyle açıklıyor: “İdealimdeki dünya, hep dinî inançlarımdan kaynaklanıyor. İnancıma göre, Allah sevgidir. İnsanlara sevgi ile yaklaşmayı doğru buldum. Kendi dünyamı sevgi üzerine kurdum. İnsan sevgisi benim için sevgilerin en yücesidir. İnsanlara hep önyargısız yaklaştım. Kariyer için, şan şöhret için din adamı olunmaz. Din adamı kendini insanlara hizmete adayandır.''
Dr.med.Sarkis Adam-
ՈՎ~ Է , ԳԵՐԱՇՆՈՐՀ Տ. ԳԱՐԵԳԻՆ ԱՐՔ. ՊԵՔՃԵԱՆ
Աւազանի անունով Տիգրան Պեքճեան ծնած է, 21 Դեկտեմբեր 1942 թուականին Իսթանպուլի մէջ: Իր նախնական ու միջնակարգի ուսումը առած է Իսթանպուլի Վիէննական Մխիթարեան վարժարանի մէջ,իսկ լիսէն աւարտած է Սկիւտարի Սուրբ Խաչ Դպրեվանքի մէջ:
1962 թուականէն սկսեալ Տիգրան Պեքճեան սկսած է հետեւիլ Սուրբ Խաչ Դպրեվանքի նոր բացուած ընծայարանի դասընթացքներուն,միեւնոյն ժամանակ յաճաղելով Իսթանպուլի Պետական համալսարանի Գրական Ֆաէիւլթէթի "Ընկերաբանութիւն" եւ "Պատմագիտութիւն" բաժնի դասընթացքներուն շարուանակած է իր բարձրագոյն ուսումը.
1963 թուականին կը ձեռնադրուի սարկաւագ ձեռամբ օրուայ Թուրքիոյ Հայոց Պատրիարք Արք.Շնորհք Գալուստեանի. Տիգրան սարկաւագ որ այդ, թուականներուն Իսթանպուլի Համալսարանի ուսանողներէն մին է,կ'սկսի Սուրբ Խաչ Դպրեվանքի ոչհայախօս աշակերտներուն հայերէն դասաւանդել: Ան շատ կարճ ժամանակէն կը տիրանայ աշակերտներուն գնահատանքը, սէրը ու համակրանքը :Իր աշակերտներէն եղած են Տէր Զավէն Քհյն.Պըճաքչը, Պր.Վազգէն Պարըն եւ այլ հանրածանօթ դէմքեր.
Տիգրան Սարկաւագ Պեքճեան 25 Յուլիս 1965 թուականին վարդավառի տօնին ձեռնադրուած է աբեղայ ,ձեռամբ Թուրքիոյ Հայոց օրուայ Պատրիարք Շնորհք Գալուստեանի, վերանուանուելով Գարեգին, ի յիշատակ Սուրբ Խաչ Դպրեվանքի հիմնադիր Գարեգին Պատրիարք Խաչատուրեանի անուան,իբրեւ առաջին եկեղեցական նոյն դպրեվանքի շրջանաւարտ:
Գարեգին Պեէճեան 1965 թուականին կը մեկնի Գերմանիա ,նախ Պոն, ապա Պօխում քաղաքներ ,իր բարձրագոյն ուսումը կատարելագործելու ուր կը հետեւի "Մանկավարժութիւն" եւ "Հոգեբանութիւն " գիտական ճիւղերու դասընթացքներուն:
1966 թուականին Քէօլն քաղաքի մէջ կը մատուցանէ իր առաջին Սուրբ Պատարագը ,անոր անախձեռնութեամբ կը հիմնուի Գերմանիոյ մէջ ,նախ Քէօլն քաղաքի , ապա Ֆրանքֆուրթ,Միւնիղ,Սթութթկարտ քաղաքներու մէջ եկեղեցական հայ համայնքները:
1970 թուականին Թուրքիոյ Հայոց օրուայ Պատրիարք Շնորհք Արք.Գալուստեանի ձեռամբ կը ձեռնադրուի վարդապետ.
1973 թուականին կը հրաւիրուի հոգեւոր պաշտօնի Մարսէյլի Սուրբ Կարապետ եկեղեցւոյ մէջ, ապա կ'ստանձնէ հոգեւոր հովիւի պաշտօնը նոյն քաղաքի Սրբոց Թարգմանչաց Մայր Եկեղեցւոյ :
Պեքճեան վարդապետ իր հոգեւոր պաշտօնի զուգահեր ,Մարսէյլի մէջ կը շարուանակէ իր հայերին դասատուութեան ծառայութթիւնը եւ նաեւ գրական աշխատութիւնները ,ինչպէսին 1988 թուականին լոյս կը տեսնէ "Գիրք Անձանուներու" անուն ֆրանսերէն-Հայերէն երկլեզու գիրքը.
Իր յօդուածները կը հրատարակուին նաեւ հայ մամուլի մէջ.
1991 թուականին Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Վազգէն Ա.Վեհափառի կոչով ու հրամանով կը վերադառնայ Գերմանիա եւ Քէօլն քաղաքի մէջ կը լծուի Գերմանիոյ Հայոց Թեմի Առաջնորդութեան հիմնումի նախապատրաստական աշխատանքներուն եւ կ'ստանձնէ Առաջնորդութիւն հիմնելու պաշտօնը.
31 Յունուար 1992 թուականին Վազգէն Կաթողիկոսի հրամանով կը նշանակուի Գերամնիոյ Հայոց Թեմի Առաջնորդը եւ 17 Մարտ 1992 թուականին ալ Սուրբ Խաչ Դպրեվանքի նախկին ուսուցիչներէն Թուրքիոյ Հայոց օրուայ Պատրիարք Գարեգին Արք.Գազանճեանի ձեռամբ ծայրագոյն վարդապետ.
27 Սեպտեմբեր 1992 թուականին Ամենայն Հայոց օրուայ Կաթողիկոս Վազգէն Ա.Վեհափառի ձեռամբ եպիսկոպոս կը ձեռնադրուի ,իսկ 28 Մարտ 1998 թուականին ալ օրուայ Կաթողիկոս Գարեգին Ա.Սարգիսեան Վեհափառի գնահատանքով եւ կարգադրութեամբ կ'ստանայ "Արքութեան" աստիճանը:
Առաջնորդ Պեքճեան Սրբազանը, Գերմանիոյ Առաջնորդութեան հիմնարկութեան տարիներէն սկսեալ իր գործունէութեան ընթացքին մէջ ,ոչ թէ', միայն Գերամանիոյ Հայ Եկեղեցական կեանքը,այլ նաեւ աշխարհիկ ու համայնքային կազմակերպչական կեանքը , այսինքն աւելի քան 50 000 հայ բնակչութիւն ունեցող Գերմանահայ գաղութը կ'ապրի ակնյայտ վերելք ու զարթօնք մը,որը կարելի է հաստատել հետեւեալ կէտերու մէջ:
Ա- Գերմանիոյ Հայոց եկեղեցական 15 համայնքներու կազմաւորման աշխատանքներու վերելքը.
Բ-Հոգեւորոական դասու քանակի բարձարացումը.
Գ-Արմաշի Ընծայարանի սկզբունքներու հիման վրայ հոգեւոր կրթութիւն.
Դ-Գերամանիոյ Հայոց Առաջնորդարանի Ֆինասաւորումի եւ Եկեղեցական համայնքներու նիւթական զօրացումը.
Ե-Հայ գաղթականներու օժանդակութիւն ու այլ Սօսիալական աշխատանքներու աշխուժացում.
Զ-Առաջնորդարանի կանոնադրութեան պատրասման, հաստատման եւ Գերմանիոյ դատական մարմիներու ու Ամենայն Հայոց Կոթողիկոսի կողմէ վաւերացման վերաբերեալ աշխատանքներ.
Է-Հրատարակչական,Մշակոյթային,Կրթական , Սօսեալական աշխատանքներու աշխուժացում.
Ը- Միջեկեղեցական յարաբերութիւններու աշխուժացում
Առաջնորդ Սրբազան հայրը դպիրներու ,սարկաւագներու եւ հոգեւորոկաններու նախապատրաստական աշխատանքներու մէջ նախանձախնդիր է, իր ձեռամբ ձեռնադրուած են կիսասարկաըագներ,սարկաւագներ եւ նաեւ քահանայ ,աբեղայ, , ինչպէսին այսօրուայ Տամասգոսի առաջնորդ Արմաշ Եպիսկօպոս Նալպանդեան, նախ աբեղայ, ապա վարդապետ նոյնպէս Տէր Հայազատ Քհյն. Մարտիգեան Սրբազանի ձեռամբ ձեռնադրուած են,որոնց հոգեւոր ծնողքը Գարեգին Արք.Պեքճեանն է.
Պեքճեան Սրբազանի աշխատանքներու շնորհիւ Գերմանահայ գաղութը օժտուած է Քէօլն,Սթութթկարտ,Լայբծիկ-Հալլէ քաղաքներու մէջ երեք սեփական եկեղեցիններու եւ նաեւ սրբազանի հեղինակութեան շնորհիւ ալ , Գերմանիոյ Հայոց Առաջնորդարանը "Գերամանիոյ Քրիստոնեայ Եկեղեցիներու Միութիւն" ի անդամ դարձած է.
Հայերէն,Գերամաներէն,Թուրերէն եւ Ֆրանսերէն լեզուններու տէր Պեէճեան Սրբազանը գրասէր հոգեւորական մըն է եւ Թուրք գրող Քէմալ Եալճընի "Սէնիլէ Կիւլէր Եուրէղիմ" անուն թրքերէն գիրքը "Քեզմով Կը Խայտայ Սիրտս" վերնագիրով հայերէնի թարգամանաց է .Գրական աշխատութիւնները շարունակող Սրբազան հայրին լայնածաւալ աշխատութիւններէն մին ալ չորսհազար էջնոց Գերմաներէն-Հայերէն- Թուրքերէն հսկայ բառարանի պատրաստութիւնն է.
Տօքթ.Սարգիս Ատամ
Գերմանիա
--------------------------------------
1962 թուականէն սկսեալ Տիգրան Պեքճեան սկսած է հետեւիլ Սուրբ Խաչ Դպրեվանքի նոր բացուած ընծայարանի դասընթացքներուն,միեւնոյն ժամանակ յաճաղելով Իսթանպուլի Պետական համալսարանի Գրական Ֆաէիւլթէթի "Ընկերաբանութիւն" եւ "Պատմագիտութիւն" բաժնի դասընթացքներուն շարուանակած է իր բարձրագոյն ուսումը.
1963 թուականին կը ձեռնադրուի սարկաւագ ձեռամբ օրուայ Թուրքիոյ Հայոց Պատրիարք Արք.Շնորհք Գալուստեանի. Տիգրան սարկաւագ որ այդ, թուականներուն Իսթանպուլի Համալսարանի ուսանողներէն մին է,կ'սկսի Սուրբ Խաչ Դպրեվանքի ոչհայախօս աշակերտներուն հայերէն դասաւանդել: Ան շատ կարճ ժամանակէն կը տիրանայ աշակերտներուն գնահատանքը, սէրը ու համակրանքը :Իր աշակերտներէն եղած են Տէր Զավէն Քհյն.Պըճաքչը, Պր.Վազգէն Պարըն եւ այլ հանրածանօթ դէմքեր.
Տիգրան Սարկաւագ Պեքճեան 25 Յուլիս 1965 թուականին վարդավառի տօնին ձեռնադրուած է աբեղայ ,ձեռամբ Թուրքիոյ Հայոց օրուայ Պատրիարք Շնորհք Գալուստեանի, վերանուանուելով Գարեգին, ի յիշատակ Սուրբ Խաչ Դպրեվանքի հիմնադիր Գարեգին Պատրիարք Խաչատուրեանի անուան,իբրեւ առաջին եկեղեցական նոյն դպրեվանքի շրջանաւարտ:
Գարեգին Պեէճեան 1965 թուականին կը մեկնի Գերմանիա ,նախ Պոն, ապա Պօխում քաղաքներ ,իր բարձրագոյն ուսումը կատարելագործելու ուր կը հետեւի "Մանկավարժութիւն" եւ "Հոգեբանութիւն " գիտական ճիւղերու դասընթացքներուն:
1966 թուականին Քէօլն քաղաքի մէջ կը մատուցանէ իր առաջին Սուրբ Պատարագը ,անոր անախձեռնութեամբ կը հիմնուի Գերմանիոյ մէջ ,նախ Քէօլն քաղաքի , ապա Ֆրանքֆուրթ,Միւնիղ,Սթութթկարտ քաղաքներու մէջ եկեղեցական հայ համայնքները:
1970 թուականին Թուրքիոյ Հայոց օրուայ Պատրիարք Շնորհք Արք.Գալուստեանի ձեռամբ կը ձեռնադրուի վարդապետ.
1973 թուականին կը հրաւիրուի հոգեւոր պաշտօնի Մարսէյլի Սուրբ Կարապետ եկեղեցւոյ մէջ, ապա կ'ստանձնէ հոգեւոր հովիւի պաշտօնը նոյն քաղաքի Սրբոց Թարգմանչաց Մայր Եկեղեցւոյ :
Պեքճեան վարդապետ իր հոգեւոր պաշտօնի զուգահեր ,Մարսէյլի մէջ կը շարուանակէ իր հայերին դասատուութեան ծառայութթիւնը եւ նաեւ գրական աշխատութիւնները ,ինչպէսին 1988 թուականին լոյս կը տեսնէ "Գիրք Անձանուներու" անուն ֆրանսերէն-Հայերէն երկլեզու գիրքը.
Իր յօդուածները կը հրատարակուին նաեւ հայ մամուլի մէջ.
1991 թուականին Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Վազգէն Ա.Վեհափառի կոչով ու հրամանով կը վերադառնայ Գերմանիա եւ Քէօլն քաղաքի մէջ կը լծուի Գերմանիոյ Հայոց Թեմի Առաջնորդութեան հիմնումի նախապատրաստական աշխատանքներուն եւ կ'ստանձնէ Առաջնորդութիւն հիմնելու պաշտօնը.
31 Յունուար 1992 թուականին Վազգէն Կաթողիկոսի հրամանով կը նշանակուի Գերամնիոյ Հայոց Թեմի Առաջնորդը եւ 17 Մարտ 1992 թուականին ալ Սուրբ Խաչ Դպրեվանքի նախկին ուսուցիչներէն Թուրքիոյ Հայոց օրուայ Պատրիարք Գարեգին Արք.Գազանճեանի ձեռամբ ծայրագոյն վարդապետ.
27 Սեպտեմբեր 1992 թուականին Ամենայն Հայոց օրուայ Կաթողիկոս Վազգէն Ա.Վեհափառի ձեռամբ եպիսկոպոս կը ձեռնադրուի ,իսկ 28 Մարտ 1998 թուականին ալ օրուայ Կաթողիկոս Գարեգին Ա.Սարգիսեան Վեհափառի գնահատանքով եւ կարգադրութեամբ կ'ստանայ "Արքութեան" աստիճանը:
Առաջնորդ Պեքճեան Սրբազանը, Գերմանիոյ Առաջնորդութեան հիմնարկութեան տարիներէն սկսեալ իր գործունէութեան ընթացքին մէջ ,ոչ թէ', միայն Գերամանիոյ Հայ Եկեղեցական կեանքը,այլ նաեւ աշխարհիկ ու համայնքային կազմակերպչական կեանքը , այսինքն աւելի քան 50 000 հայ բնակչութիւն ունեցող Գերմանահայ գաղութը կ'ապրի ակնյայտ վերելք ու զարթօնք մը,որը կարելի է հաստատել հետեւեալ կէտերու մէջ:
Ա- Գերմանիոյ Հայոց եկեղեցական 15 համայնքներու կազմաւորման աշխատանքներու վերելքը.
Բ-Հոգեւորոական դասու քանակի բարձարացումը.
Գ-Արմաշի Ընծայարանի սկզբունքներու հիման վրայ հոգեւոր կրթութիւն.
Դ-Գերամանիոյ Հայոց Առաջնորդարանի Ֆինասաւորումի եւ Եկեղեցական համայնքներու նիւթական զօրացումը.
Ե-Հայ գաղթականներու օժանդակութիւն ու այլ Սօսիալական աշխատանքներու աշխուժացում.
Զ-Առաջնորդարանի կանոնադրութեան պատրասման, հաստատման եւ Գերմանիոյ դատական մարմիներու ու Ամենայն Հայոց Կոթողիկոսի կողմէ վաւերացման վերաբերեալ աշխատանքներ.
Է-Հրատարակչական,Մշակոյթային,Կրթական , Սօսեալական աշխատանքներու աշխուժացում.
Ը- Միջեկեղեցական յարաբերութիւններու աշխուժացում
Առաջնորդ Սրբազան հայրը դպիրներու ,սարկաւագներու եւ հոգեւորոկաններու նախապատրաստական աշխատանքներու մէջ նախանձախնդիր է, իր ձեռամբ ձեռնադրուած են կիսասարկաըագներ,սարկաւագներ եւ նաեւ քահանայ ,աբեղայ, , ինչպէսին այսօրուայ Տամասգոսի առաջնորդ Արմաշ Եպիսկօպոս Նալպանդեան, նախ աբեղայ, ապա վարդապետ նոյնպէս Տէր Հայազատ Քհյն. Մարտիգեան Սրբազանի ձեռամբ ձեռնադրուած են,որոնց հոգեւոր ծնողքը Գարեգին Արք.Պեքճեանն է.
Պեքճեան Սրբազանի աշխատանքներու շնորհիւ Գերմանահայ գաղութը օժտուած է Քէօլն,Սթութթկարտ,Լայբծիկ-Հալլէ քաղաքներու մէջ երեք սեփական եկեղեցիններու եւ նաեւ սրբազանի հեղինակութեան շնորհիւ ալ , Գերմանիոյ Հայոց Առաջնորդարանը "Գերամանիոյ Քրիստոնեայ Եկեղեցիներու Միութիւն" ի անդամ դարձած է.
Հայերէն,Գերամաներէն,Թուրերէն եւ Ֆրանսերէն լեզուններու տէր Պեէճեան Սրբազանը գրասէր հոգեւորական մըն է եւ Թուրք գրող Քէմալ Եալճընի "Սէնիլէ Կիւլէր Եուրէղիմ" անուն թրքերէն գիրքը "Քեզմով Կը Խայտայ Սիրտս" վերնագիրով հայերէնի թարգամանաց է .Գրական աշխատութիւնները շարունակող Սրբազան հայրին լայնածաւալ աշխատութիւններէն մին ալ չորսհազար էջնոց Գերմաներէն-Հայերէն- Թուրքերէն հսկայ բառարանի պատրաստութիւնն է.
Տօքթ.Սարգիս Ատամ
Գերմանիա
No comments:
Post a Comment